AI-geletterdheid verplicht: wat betekent dat voor je organisatie?
We hebben al dagelijks met AI te maken. We zijn ons er dan ook van bewust dat AI niet meer iets is voor ‘later’. Veel medewerkers binnen bedrijven gebruiken ChatGPT, Copilot of andere AI-tools in hun werk. Dit doen ze soms heel bewust en soms even snel tussendoor. Dit is ook logisch, want het kan tijd besparen en helpt op tal van vlakken. Dit betekent wel dat er een nieuwe realiteit bij komt. AI-geletterdheid is niet alleen handig binnen organisaties, maar het is nu ook een verplicht aandachtspunt geworden. Wat betekent dit nu precies voor jouw organisatie?
Voldoende AI-geletterdheid is een must
In de EU AI Act staat dat organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken maatregelen moeten nemen om te zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid bij medewerkers en anderen die namens hen met AI werken. Volgens de EU’s AI Act Service Desk is dit onderdeel al van toepassing sinds 2 februari 2025. Wat betekent dat in gewone mensentaal en wat moet je nu praktisch regelen? Wij vertellen je er graag meer over, zodat jij niet voor vervelende verrassingen komt te staan.
Wat is AI-geletterdheid ook alweer?
Laten we nog even bij het begin beginnen, want wat is AI-geletterdheid ook alweer? AI-geletterdheid betekent dat mensen begrijpen wat AI is, weten hoe je het goed gebruikt en kritisch kunnen beoordelen wat eruit komt. Het gaat dus niet om ‘iedereen moet technisch worden’. Het gaat om veilig, slim en verantwoordelijk werken met AI in je dagelijkse werk.
Hier kunnen we een belangrijk detail bij noemen. De AI Act zegt namelijk ook dat je rekening houdt met het niveau van je mensen (kennis, ervaring, opleiding) en met de context waarin je AI gebruikt. Met andere woorden: een hr-team heeft andere voorbeelden nodig dan een marketingteam, en een klantenservice werkt weer anders dan finance.
Voor wie geldt dit in de praktijk?
Veel bedrijven vragen zich af of dit nu allemaal wel voor hen geldt. Waarschijnlijk wel, want dit geldt voor alle organisaties waar mensen gebruikmaken van AI voor het werk. Dit kan dus heel breed zijn. Denk bijvoorbeeld aan het schrijven van e-mails, het maken van social media posts, het samenvatten van een meeting of het analyseren van informatie in Excel. De verplichting in de AI Act richt zich op “providers” en “deployers”, dus op partijen die AI aanbieden én partijen die AI inzetten in hun organisatie. Dit betekent dat het verstandig is om het serieus op te pakken als er AI gebruikt wordt voor werkzaamheden. Dit geldt tegenwoordig al voor vrijwel alle bedrijven in Nederland.
Waarom legt de EU hier nadruk op?
AI is goed, maar weet niet alles. Op 16 februari 2026 kwam bijvoorbeeld op het nieuws dat mensen massaal juridische documenten laten opstellen door AI en deze vervolgens laten checken door advocaten. Advocaten krijgen hierdoor meer het gevoel dat zij ‘bullshit-checkers’ zijn, zoals het in het nieuws werd genoemd. Dit geeft het eigenlijk al aan. AI kan heel goed lijken, maar is dat niet altijd. Het kan je enorm helpen, maar het kan ook fouten maken, vertrouwelijke info onbedoeld meenemen of output geven die heel overtuigend klinkt terwijl het niet klopt. Als je AI inzet bij keuzes die mensen raken, bijvoorbeeld communicatie naar klanten, hr-teksten, beleid of selectie, dan wil je niet dat het misgaat. De EU AI Act wordt stap voor stap ingevoerd. AI-geletterdheid hoort bij de eerste onderdelen, die al gelden sinds 2 februari 2025, en hierna volgen alle andere onderdelen in fases.
Wat moet je als bedrijf dan nu echt doen?
De AI Act zegt niet dat je als bedrijf verplicht bent om een bepaalde training aan te bieden of te trainen voor een bepaalde tijdsduur. Het zegt wel dat je maatregelen dient te nemen die ervoor zorgen dat mensen binnen jouw organisatie voldoende AI-geletterd zijn. Je krijgt dus ruimte, maar je moet er wel voor zorgen dat het allemaal in orde is. Dit kan lastig zijn. Een praktische aanpak begint eigenlijk met het beantwoorden van de volgende drie vragen:
1. Waar gebruiken we AI nu al?
Niet alleen officieel, maar ook in de praktijk. Vaak gebruiken mensen AI al voor teksten, ideeën en samenvattingen. Als je dat niet in beeld hebt, dan maak je beleid voor iets wat je team allang doet.
2. Welke risico’s horen bij ons werk?
Werk je met klantdata, interne plannen, persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie? Dan moet je extra duidelijk zijn over wat wel en niet in een AI-tool mag.
3. Wat moeten mensen minimaal kunnen?
Dat is de kern van AI-geletterdheid. Niet ‘alles weten’, maar wel genoeg om veilig en verstandig te werken.
Wat hoort er minimaal in zo’n basisniveau?
Het wordt al snel behoorlijk ingewikkeld en dat zorgt ervoor dat veel bedrijven het er een beetje ‘benauwd’ van krijgen. Ineens lijkt het alsof er ontzettend veel moet gebeuren. Het is vooral belangrijk dat je een goed basisniveau bereikt. Hierbij focus je op de volgende onderdelen:
Begrijpen hoe AI ongeveer werkt
AI-geletterdheid begint met begrijpen hoe AI werkt. Dus, AI voorspelt tekst op basis van patronen. Het ‘denkt’ niet zoals een mens. Dat klinkt simpel, maar het helpt enorm om realistische verwachtingen te hebben.
1. Weten wat je wel en niet moet invoeren
Mensen moeten snappen dat je niet zomaar vertrouwelijke informatie in elke tool plakt. Dit onderdeel is vaak de grootste winst in één training, omdat het meteen rust geeft. Stel een grens.
2. Kritisch blijven op output
AI kan fouten maken of dingen verzinnen (hallucineren). Daarom is het belangrijk dat mensen weten wanneer ze moeten checken, hoe ze moeten checken en hoe ze output minder stellig maken.
3. Goede vragen leren stellen (prompten)
Niet als trucje, maar als vaardigheid. Als je medewerkers leren hoe ze context, doel en gewenste toon meegeven, wordt de output direct bruikbaarder. Dat scheelt enorm veel tijd en frustratie.
4. Bewust zijn van bias en toon
AI kan onbewust bevooroordeeld zijn of net een toon raken die niet bij jullie past. Zeker in communicatie wil je dat mensen dit herkennen en bijsturen.
Begin met een eenvoudige basis
Het gaat nu nog vaak mis binnen bedrijven. Dit komt vooral omdat organisaties het te groot willen maken. Ze maken er een heel project van, met als gevolg dat het blijft liggen. Het is beter om klein te beginnen, maar wel slim te beginnen. Begin bijvoorbeeld met één duidelijke basis voor iedereen. Een korte sessie waarin je uitlegt wat AI is, wat de spelregels zijn en hoe je output controleert. Daarna maak je het praktisch per team. Marketing wil andere voorbeelden dan hr. Sales wil andere prompts dan het management. Een ander belangrijk punt is dat je het herhaalbaar maakt. AI verandert snel. Mensen vergeten ook snel. Een korte herhaling of een vaste ‘AI-check’ in je werkproces helpt vaak meer dan één grote training.
Wat zijn de voordelen voor jouw organisatie?
Als organisatie is het belangrijk om aan de regels te voldoen, maar het zorgen voor voldoende AI-geletterdheid levert ook voordelen op voor jouw eigen bedrijf. De mensen worden sneller. Niet door harder te werken, maar doordat ze beter weten hoe ze AI inzetten voor de juiste taken. De kwaliteit wordt consistenter. Minder ‘AI-saus’, minder onhandige teksten, minder fouten. Daarnaast voorkom je gewoon ook heel veel gedoe. Er ontstaat minder risico op het delen van gevoelige info, minder risico dat er iets naar buiten gaat dat onjuist is en ook minder onrust in teams over de vraag ‘mag dit wel?’
AI-geletterdheid vraagt nu om de aandacht van bedrijven
AI-geletterdheid is dus niet iets vaags of iets voor later. Het is iets dat je nu praktisch kunt regelen. De EU AI Act noemt het expliciet als verplicht aandachtspunt en volgens de EU AI Act Service Desk geldt dit onderdeel al sinds 2 februari 2025. Wil je het laagdrempelig en werkbaar aanpakken? Begin dan bij wat je team écht doet. Maak eenvoudige afspraken, oefen met herkenbare situaties en zorg dat mensen weten wat ze wel en niet moeten doen.
Natuurlijk helpen wij je ook graag. Zo bieden we diverse AI-trainingen om AI-geletterdheid te verbeteren. Meld je direct online aan of neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.
