Handhaving AI-geletterdheid is gestart, mkb moet nu leren
Overal wordt er inmiddels geprompt. Je opa vraagt ChatGPT om een verjaardagsgedicht, de buurman van drie deuren verder laat Gemini zijn vakantieroute uitstippelen, en op de zaak klikt iedereen wel eens op dat blauwe Copilot-icoontje.
Leuk, dat democratische van AI. Maar het roept ook een ongemakkelijke vraag op: kun je jezelf als professional nog serieus “bij” noemen als jouw AI-kennis bestaat uit een paar losse experimentjes, terwijl je opa inmiddels ook aan het prompten is?
Bij TTM Communicatie zochten we het antwoord op die vraag eerst in onze eigen keuken. We zetten op een rij op hoeveel terreinen we inmiddels AI-training geven, van een eerste kennismaking tot strategisch AI-beleid op directieniveau.
Eerlijk gezegd schrokken we zelf even van de lengte van die lijst, en dat bedoelen we positief. Het laat zien hoe snel AI-geletterdheid van “leuk om te kunnen” naar “noodzaak om te weten” is verschoven.
In dit artikel lees je waarom losjes experimenteren niet meer volstaat, wat er wettelijk van je wordt verwacht en hoe je als mkb-organisatie gestructureerd met AI-training aan de slag gaat. Wil je meteen weten waar jouw team staat, dan is onze training AI-geletterdheid een logisch startpunt.
Handhaving AI-geletterdheid is nu een feit
Wat dit extra urgent maakt, is een datum die veel mkb-ondernemers over het hoofd zien. Artikel 4 van de Europese AI Act verplicht organisaties al sinds 2 februari 2025 om personeel dat met AI-systemen werkt een “toereikend niveau van AI-geletterdheid” bij te brengen.
Sinds 2 augustus 2026 houdt de Autoriteit Persoonsgegevens hier ook daadwerkelijk toezicht op, met boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet als stok achter de deur. De wet schrijft geen vast lesprogramma of certificaat voor.
Ze vraagt wel dat je kunt aantonen dat je passende maatregelen hebt genomen, afgestemd op de rol en het risico van de medewerker die met AI werkt. Belangrijk detail: deze verplichting geldt evengoed voor een eenmanszaak die alleen ChatGPT gebruikt als voor een corporate met een eigen AI-afdeling.
Wie AI toepast in de dagelijkse praktijk, valt eronder, ongeacht of je die AI zelf bouwt of gewoon een kant-en-klare tool afneemt.
Van los experimenteren naar structuur
In onze trainingspraktijk zien we een herkenbaar patroon. Iemand in het team is enthousiast begonnen met ChatGPT, heeft een paar handige prompts verzameld en deelt die af en toe met collega’s.
Dat voelt als vooruitgang, maar het is geen AI-geletterdheid in de zin van de wet en ook geen duurzame basis voor je organisatie. Losse experimentjes leren je niet wat een taalmodel wel en niet kan, waar de risico’s zitten rond privacy en bedrijfsgevoelige data, en hoe je voorkomt dat een AI-systeem een verkeerd advies aan een klant serveert zonder dat iemand het controleert.
Precies dat onderscheid, tussen los knutselen en doelbewust toepassen, is waarom we onze trainingen inmiddels opbouwen in niveaus: instap voor de basis van prompten en AI-geletterdheid, tactisch voor daadwerkelijke inzet in marketing, sales of contentcreatie, en strategisch voor governance en beleid op directieniveau. Die opbouw ontbreekt nu nog bij veel bedrijven die AI-gebruik aan het toeval overlaten.
Wat we ook merken: hoe hoger in de organisatie mensen zitten, hoe groter vaak de kennisachterstand. Operationele teams experimenteren, maar het middenkader en de directie blijven weg bij de tool zelf en sturen daardoor ook niet op verantwoord gebruik.
Dat is riskant, want de aansprakelijkheid voor een datalek of een discriminerend AI-advies ligt uiteindelijk bij de organisatie, niet bij de medewerker die op eigen initiatief een prompt typte. Een training als veilig en bewust werken met AI is daarom net zo belangrijk voor leidinggevenden als voor de mensen die de tools dagelijks gebruiken.
Waarom overheden nu massaal trainen
Het is geen toeval dat grote bedrijven en overheden dit voorjaar en deze zomer massaal AI-trainingen inkopen. Twee angsten spelen tegelijk: achterop raken bij concurrenten die AI wel slim benutten, en in overtreding zijn met wetgeving die inmiddels wordt gehandhaafd.
Bij grote organisaties met een compliance-afdeling wordt dat vaak snel opgepikt. Het mkb loopt hierin structureel achter, simpelweg omdat er geen aparte juridische afdeling is die de deadline op de radar heeft staan.
Wij zien in onze trainingen keer op keer dat teams die eenmaal gestructureerd met AI leren werken, binnen een paar weken merkbaar sneller offertes, e-mails en content produceren. De wettelijke verplichting is de stok, de tijdwinst is de wortel, en voor mkb-bedrijven is vooral die laatste reden om nu te beginnen in plaats van te wachten tot de eerste boete valt.
Zo kies je de juiste training
De praktische vraag is dan: waar begin je? Werkt iemand voor het eerst met AI, dan is een training in AI-geletterdheid of prompt engineering de logische eerste stap: hoe stel je een goede prompt op, wat zijn de grenzen van een taalmodel, en wanneer controleer je de output extra kritisch.
Werkt een team al enige tijd met ChatGPT of Copilot, dan past een training gericht op een specifieke toepassing beter, bijvoorbeeld ChatGPT voor marketing en communicatie of een training rond Microsoft Copilot 365. Voor directies die willen weten hoe ze AI-beleid en risico’s op organisatieniveau aanpakken, is een strategische training passender dan een tooltraining.
Wat we onze klanten altijd meegeven: begin niet met de duurste of meest geavanceerde training, maar met de training die aansluit bij het niveau van de deelnemers. Een team dat nog nooit bewust met AI heeft gewerkt, haalt weinig uit een sessie over AI-governance, en andersom is een basiscursus zonde van de tijd voor wie al dagelijks met ChatGPT werkt.
Onze eigen matrix van trainingen, van instap tot strategisch, bestaat precies om die reden: zodat je per team en per rol de juiste laag kiest in plaats van iedereen hetzelfde algemene verhaal voor te schotelen. Zoals we ook al schreven in waarom AI-training voor het mkb nu niet meer kan wachten: de vraag is niet meer óf je moet trainen, maar hoe gericht je dat doet.
Wat betekent dit voor jouw organisatie
Concreet betekent dit dat losjes experimenteren met AI niet meer volstaat, niet omdat het niet leuk of nuttig is, maar omdat het je organisatie geen zekerheid geeft over verantwoord gebruik. De AI Act vraagt om aantoonbaar beleid, de Autoriteit Persoonsgegevens kan daar nu ook echt op controleren, en je concurrenten die wel structureel trainen bouwen ondertussen een voorsprong op in snelheid en kwaliteit.
Breng eerst in kaart wie in jouw organisatie met AI werkt en op welk niveau, kies vervolgens per groep een passende training, en leg vast welke afspraken er gelden over het gebruik van bedrijfsgevoelige data in AI-tools. Dat hoeft geen zwaar traject te zijn.
De meeste mkb-organisaties waarmee we werken, hebben binnen een paar weken een eerste trainingsronde afgerond en daarmee zowel hun wettelijke verplichting als hun productiviteit een stap vooruit geholpen.
Klaar om te starten met AI-training?
Wil jij dat jouw team niet langer op eigen houtje experimenteert, maar écht AI-geletterd wordt en tegelijk voldoet aan de AI Act? Bekijk dan ons volledige aanbod op de overzichtspagina AI-trainingen of schrijf je team in voor de training AI-geletterdheid.
We denken graag met je mee over welk niveau bij jouw organisatie past!
